ضرورت تصویب آیین دادرسی کیفری مدرن در ایران

یک پژوهشگر حقوق کیفری گفت: آیین دادرسی کیفری نیازمند تحول و باز تعریف دوباره است و تصویب آیین دادرسی کیفری مدرن در نظام حقوقی ایران یک امر اجتناب ناپذیر است.

رستاک خبر، سجاد تاج الدینی پژوهشگر حقوق کیفری پیرامون ضرورت تصویب آیین دادرسی کیفری مدرن در نظام حقوقی ایران گفت: نظام عدالت کیفری ایران در دو دهه اخیر با تحولات بسیار زیادی همراه بوده است. تصویب دو قانون مهم مجازات اسلامی و آیین دادرسی کیفری در سال ۱۳۹۲ نقطه آغاز این تحولات به شمار میرود.

وی در ادامه افزود: سیاستگذاران جنایی ایران با بهره مندی از مطالعات جرم شناختی و کیفرشناختی و همچنین ایده گیری از گذر مطالعات تطبیقی قوانین، سعی در ایجاد تحول و برپایی رویکرد تلطیفی، همراه با علمی-فنی شدن قوانین دارند.
دستاوردهای دانش جرم شناختی به عنوان یک علم چند مبنایی و چند وجهی با انگاره های آیین دادرسی
کیفری، رویکرد نوینی را پدیدار خواهد ساخت. آیین دادرسی کیفری در ایران با این مهم همراه بوده و ورود
گذاره ها و رهاوردهای جرم شناسی به قانون آیین دادرسی کیفری،۱۳۹۲ رویکرد جدیدی را در سیاست جنایی ایران پدید آورده است.
این حقوقدان ضمن اشاره به بعضی از دستاورد های ورود جرم شناسی اظهار کرد: از جمله دستاوردهای ورود جرم شناسی که قانون آیین دادرسی کیفری را مدرنیته کرده است میتوان به اعمال نظریه برچسپ زنی اشاره کرد. زیرا به عقیده جرم شناسان برچسپ زنی خود به عنوان یک عامل جرم زا است؛ برای اغلب مردم خیلی مهم است وقتی شخص دستگیر، محاکمه و در نهایت محکوم میشود، جامعه طی این فرایند شخص را به طور رسمی و گسترده مجرم معرفی میکند در این صورت ممکن است شخص تصویر داده شده از سوی جامعه را بپذیرد و بر اساس آن، تصویر شخصی خویش را تغییر دهد و خود- انگارۀ مجرمانه در وی شکل گیرد.
تاج الدینی با ذکر چند مثال بیان کرد: برای مثال، مطابق با ماده ۱۷۲ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ مامور ابلاغ مکلف است ابلاغیه را بدون استفاده از لباس رسمی به محل ابلاغ تحویل دهد، این ماده با مبنای جرم شناختی همگرا است. به این جهت که هرگاه مامور ابلاغ با لباس رسمی به محل ورود کند، ناخودآگاه این شائبه در ذهن همسایگان شکل خواهد گرفت که فرد را با دید و پیش فرض بزهکاری مورد سنجش قرار خواهند داد.
در هر حال، تحولات آیین دادرسی کیفری در ایران بسیار است و این تحولات، نظام جرم گرا و یک سویه آیین دادرسی کیفری را به سوی راهبرد تلطیف مدارانه و مالیم سوق داده و اسباب علمی- فنی شدن قوانین رابا شکستن تابوی سنگین سزاگرایی فراهم کرده و افزون بر سیاستگذاران، کنشگران را نیز همراه کرده است.
این پژوهشگر حقوق در پایان گفت: در هر صورت در بازنگری و اصلاح قانون آیین دادرسی کیفری باید موازین علمی تر معیار قرار گیرد.سوق داده و اسباب علمی- فنی شدن قوانین را با شکستن تابوی سنگین سزاگرایی فراهم کرده و افزون بر سیاستگذاران، کنشگران را نیز همراه کرده است. لازم بذکر است در بازنگری و اصلاح قانون آیین دادرسی کیفری باید موازین علمی تر معیار قرار گیرد.