تاملی بر زبان فارسی

رستاک خبر سیامک درافشان ؛زبان فارسی یکی از قدیمی‌ترین زبان‌ها، میراث گرانبهای پیشینیان، سرمایه و هویت ملی ایرانیان، دارای ادبیات غنایی قوی و دارای گنجینه‌های باارزش شعر است که زبان اصلی مردم کشور ایران و مردمان قسمت‌هایی از کشورهای پاکستان، افغانستان، ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان، آذربایجان و عراق می‌باشد.

زبان‌شناسان و ادیبان اروپایی در نشستی که در سال ۱۸۷۲ در برلین تشکیل شد، چهار زبانِ فارسی، لاتین، یونانی و سانسکریت را به عنوان «زبان‌های کلاسیک جهان» معرفی کردند. این عنوان به زبانی تعلق می‌گیرد که باستانی و دارای ادبیات پرباری باشد و در آخرین هزاره به وجود آمدنش دچار دگرگونی‌های اندکی شده باشد.

زبان فارسی از نظر تعداد و تنوع واژگان، ضرب‌المثل‌های شیرین و آثار ادبی فاخر از پرمایه‌ترین و غنی‌ترین زبان‌های جهان به شمار می‌رود. دیوان حافظ، شاهنامه فردوسی، گلستان و بوستان سعدی، پنج گنج نظامی، آثار مولوی، رباعیات خیام و منطق‌الطیر عطار از شناخته‌شده‌ترین آثار ادبیات فارسی می‌باشند.

تاریخچه زبان فارسی

ریشه زبان فارسی، زبان پارسی میانه یا پهلوی است و ریشه زبان پارسی میانه، زبان پارسی باستان است.

واژه «فارسی» معرب واژه «پارسی» است که چون در زبان عرب حرف «پ» وجود ندارد به این صورت درآمده است. پارسی نیز در زبان پارسی میانه، «پارسیگ» (پارس+ واژه صفت‌ساز «یگ») به معنی «[زبان] منسوب به پارس» گفته می‌شد و در پارسی باستان به آن «پارسه» یا «آریَه» می‌گفتند.

زبان فارسی از دوره مشروطیت به بعد دچار تحولاتی شد. در سال ۱۳۱۳ نخستین «فرهنگستان ایران» تأسیس شد و به پاکسازی و خالص‌سازی زبان فارسی از واژه‌ها و اصطلاحات عربی پرداخت و  برای ۲۰۰۰ واژه بیگانه معادل فارسی قرار داد.

در سال ۱۳۴۷ فرهنگستان دوم، تأسیس و برای ۶۶۶۵ واژه بیگانه، معادل فارسی پیشنهاد شد.

در سال ۱۳۶۸، فرهنگستان سوم، تأسیس و تا امروز به کار خود ادامه داده است. این فرهنگستان در سال ۱۳۹۸ شماره واژگان معادل‌یابی شده را بیش از ۶۰ هزار واژه اعلام کرد.

در سده‌های اخیر گسترش زبان فارسی با مشکلاتی مواجه شده است. انگلیسی‌ها با تسلط بر هند و استعمار این کشور، زبان انگلیسی را جایگزین زبان فارسی در آن کردند و از طرف دیگر روس‌ها با تسلط بر سمرقند و بخارا و مرو به از بین بردن گویش فارسی در این سرزمین‌ها پرداختند.

با این حال هنوز هم زبان فارسی، گویش بسیاری از مردمان سرزمین‌های ازبکستان، افغانستان و تاجیکستان است و ایران با تولیدات فرهنگی از قبیل، کتاب، ترجمه، موسیقی و فیلم به نشر و گسترش زبان فارسی می‌پردازد.