احساس تنهایی در سالمندان

 افزایش جمعیت سالمندان جهان یک واقعیت انکارناپذیر برای بیشتر کشورها است و اغلب کشورهای توسعه یافته و یا در حال توسعه از جمله کشور ما را در بر خواهد گرفت. طبق اعلام سازمان بهداشت جهانی (WHO)، در سال ۲۰۵۰ جمعیت سالمندان کشورهای در حال توسعه ۸۰ درصد جمعیت سالمندان جهان را تشکیل خواهد داد و این رقم قابل توجهی است و اگرچه در کشور ما بحران‌های اقتصادی وجود دارد اما نباید موضوع بحران افزایش “سالمندان تنها” را نادیده گرفت و باید به این موضوع نگاه ویژه‌ای داشت چرا که برآورد می‌شود در آینده نزدیک، سالمندان، بیشترین جمعیت کشور باشند.

مطالعات نشان داده است بیش از ۸۰ درصد سالمندان به یک یا چند اختلال یا بیماری مزمن مبتلا می‌شوند و به دنبال آن، مشکلات مختلف جسمی، روحی، روانی و اجتماعی برای این گروه آسیب‌پذیر ایجاد می‌شود و این تمام مشکل نیست چرا که علاوه بر مبتلا بودن به بیماری‌های مزمن مختلف، این افراد بسیاری از بحران‌های دیگر را نیز تجربه می‌کنند که از آن جمله می‌توان به از دست دادن همسر، فرزند، دوستان، تنها شدن در خانواده، بازنشستگی، کاهش توانایی‌های عملکرد، تغییرات ظاهری، کاهش درآمد و امنیت اجتماعی و نگرش منفی جامعه اشاره کرد که همه اینها کیفیت زندگی سالمندان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

تلاش‌های گذشته عامل معنادار شدن دوران سالمندی

فاطمه فدکی روانشناس و مشاور خانواده با اشاره به اهمیت دوران سالمندی اظهار می‌کند: با توجه به اینکه کشور ما امروز جز کشورهای جوان دنیاست و در سال‌های آتی بیشترین درصد نسبی سالمندان را خواهیم داشت پس لازم است از هم اکنون برای سلامت جسم و روان دوران سالمندی تدابیری بیندیشیم. سالخوردگی مرحله نهایی رشد برای معنا بخشیدن و بازنگری سال‌های گذشته از زندگی است آنچه اهمیت دارد فرد سالخورده محصول زندگی خود را در وجود فرزندان و روابطی که با دیگران دارد جستجو می‌کند.

فرهنگ احترام به سالمندان رنگ باخته است

این روانشناس و مشاور خانواده تصریح می‌کند: در کشور ما فرهنگ احترام به سالمندان از دیرباز مورد توجه بوده است اما متأسفانه در سال‌های اخیر تا حدودی رنگ باخته است، رفتارهایی که حاکی از بی‌احترامی باشد احساسات ناخوشایند دوران سالمندی را افزایش می‌دهد احساساتی مانند تنهایی، طرد شدن، احساس اندوه به خاطر توجه نداشتن فرزندان و اطرافیان که عمری برای تأمین آسایش و رفاه آنان تلاش کرده‌اند افراد مسن را آزار می‌دهد و یاس و ناامیدی، اضطراب و نگرانی و بیهوده بودن را تجربه می‌کنند، سالمندی تنها یک مسئله جسمی نیست بلکه یک عارضه روانی و اجتماعی است.

سالمندان ترحم نمی‌خواهند

وی از تبعات ناآگاهی فرزندان در مورد نحوه رفتار با سالمندان می‌گوید: ناآگاهی در مورد چگونگی تعامل با سالمندان مشکلات را دو چندان می‌کند. شناخت بیشتر از این دوران و دریافت آموزش‌های لازم و کافی سبب می‌شود سلامت روانی اطرافیان حفظ شود و رضایت بیشتری داشته باشند و به فرد سالمند هم کمک می‌شود که بتواند در کمال آرامش و بدون دغدغه این دوران را طی کند.

این مشاور خانواده تصریح می‌کند: مهارت‌هایی مانند: صبر و همدلی، درخواست کردن به جای دستور دادن و دید بالا به پایین نداشتن نسبت به سالمند سبب می‌شود نگرانی‌ها کمرنگ شود و فرد سالخورده به آرامش برسد. سالمندان ترحم نمی‌خواهند و تنها احترام را طلب می‌کنند بنابراین آموزش و مهارت‌های لازم برای برخورد با سالمندان تنها برای افراد خانواده نیست بلکه تمام آحاد مردم باید آموزش ببینند، تا مشکلات کمتر شود.